Tijdens de beurs dit weekend op het magische kasteel van Ooidonk kwam Luc Vandromme bij Uitgeverij Fodi zijn auteurscontract tekenen, en dit voor een “dystopische toekomstroman”.

Ja, het genre staat voorlopig nog even tussen haakjes, want wie Lucs werken kent, weet dat deze bijzonder kunstenaar (en woordenaar) zich niet zomaar in één hokje laat duwen.

Een tipje van de sluier kunnen we nog niet lichten, maar we kunnen wel al zeggen dat Lucs nieuwste boek erg bijzonder zal zijn, want je zult het niet op de courante manier (mogen/kunnen) lezen… En meer verklappen we nog niet!

Lucs volgende boek wordt in het eerste semester van 2027 verwacht. We zijn bijzonder verheugd dat Luc voor zijn volgende boek voor Uitgeverij Fodi heeft gekozen!

Luc, merci!

Welk boek of welke dichtbundel van een West-Vlaamse auteur heeft je geraakt, heb je erg graag gelezen? Of aan welk boek van een West-Vlaamse auteur bewaar je een bijzondere herinnering?

Ik weet het: wat volgt is oubollig en stoffig. Evident dat er Bart Moeyaert, Lara Taveirne, Jan Vantoortelboom, Peter Terrin, David van Reybrouck, Peter Verhelst en Maud Vanhauwaert zijn. Toch moet ik je meenemen naar de bieten- en maïsvelden. Naar waar Tiegemberg glooit. Waar het huis met het indrukwekkende raam uitziet over het zwerk en het wrochten.
Bij toeval vonden we halverwege de jaren ‘80 een woning in Anzegem. Een oude boerderij naast de Landergemmolen. Twee stadsmensen uit Kortrijk. Een haast antropologische expeditie.

Van waar we tussen de schapen over de veldwegen uitkeken, zagen we het beroemde venster van het Lijsternest. Daarachter had de kolossale Stijn Streuvels geschreven. Het stond bekend dat hij dagelijks tussen de akkers stapte. Honderden keren zouden we dezelfde wegels bewandelen. Ze werkten als een magneet. Ook zijn werk.
Hoe kon het dat iemand zich in het onbenullige Ingooigem met woorden bezighield? Hoe kon een persoon zich tussen het landbouwgeweld wijden aan zoiets onnodigs? Waarom koppig de taal vernieuwen wanneer de Schepping arbeid vraagt?
Ik las de Oorlogsdagboeken uit de Eerste Wereldoorlog en ging overstag. Waar ik voorheen losjes overging, werd iets onomkeerbaars. Wat begonnen was met de grote internationale helden werd iets van dichtbij. Het was mogelijk om op de eigen grond en in de eigen kleine taal te creëren.
Ondertussen hebben we de voet van de heuvel verlaten. Het graan, de maïs en de spruiten verschillen. Wat blijft, is de onverzettelijkheid. De dankbaarheid voor het devies van het grote toonbeeld: ‘Nulla dies sine linea.’

Welke West-Vlaamse schrijver of welk boek van een West-Vlaming ontsnapte volgens jou aan de verdiende aandacht?

Zangers zijn dichters. Vertellers zijn romanciers.
Een boek is een boek. Wanneer de taal wordt gesproken, bestaat ze. Echt.
We hebben geluk met Flip Kowlier, Brihang en Wannes Cappelle. Hun ritmes en melodieën bestendigen. Hun woorden zeggen wie we zijn. Hun klanken zijn ons praten. Direct. Met kabaal en geweld. Muziek van ons hart.
Verhalen gaan breder. Dieper en omvangrijker. Uitvoeriger getuigen ze over onze ziel.
Hierin is hij een reus. Zegsels zoals wij ze alhier bezigen. Schateren en snikken. Echtheid van het dagelijkse. Humor en verdraaiingen. Schellekes en slimme gedachten. Midden in de kern. Merci vader en moeder. Merci kinders en alle gekende volwassenen uit de jeugd. Merci Wouter Deprez. Merci voor jouw boeken. Maar nog een grotere merci voor jouw gesproken literatuur.

Welke mooie zin, alinea, uitspraak, quote… van een West-Vlaamse schrijver vergeet je nooit?

Ik ben slecht in citaten. Wanneer ik ze tegenkom, kan ik genieten. Onthouden is iets anders.
Toch is er die ene zin.

‘Oh la la la.’

Welke levensvreugde en kracht. Welke gebalde verwondering. Welk vertrouwen in het oneindige positieve. Het zijn als geschenk. Het leven dat geleefd mag worden. Met volle energie.
Deze kreet gaat verder dan de diepste levensbeschouwing. Hij is filosofie. Met vier woorden wordt de kern van de literatuur, de poëzie en de hele kunst onthuld. Kan het bestaan in deze tijd, op deze plek, in dit zonnestelsel helderder worden ontrafeld?
‘C’est magnifique’ mag toegevoegd worden, maar het hoeft niet. Iedereen begrijpt deze Franse woorden. Iedereen vormt ze spontaan.
Bedankt Arno. Alle wereldburgers begrijpen jouw wijsheid. Niet alleen als zanger was je een mijlpaal. De toekomstige generaties zullen je blijven citeren.

Welk boek of welke dichtbundel van jezelf (of van een ander) wil je graag aanprijzen aan de lezers?

Natuurlijk is het recentste boek datgene dat het luidst om aandacht schreeuwt. In het nieuwste project is de persoon in zijn jongste zijn aanwezig. Daarin heeft de creativiteit haar laatste vorm aangenomen. Het is duidelijk dat Tussen de dagen op de lezer moet worden losgelaten.
Maar wat dan met Niets verlaat de tijd? Is dat geen beter boek om de auteur te leren kennen? Zijn roots? Zijn stijl? Zijn artistiek zoeken?
Een bijzonder project dat leidde tot verhalen die bedoeld zijn om als monologen op de planken te brengen. Een levensechte reis door de tijd. Een waarachtige familiegeschiedenis van overlevers. Een universele kroniek die twee eeuwen beslaat en uitstijgt uit de West-Vlaamse klei.
‘Op een bepaald ogenblik kun je je levensvragen niet langer ontwijken, dan blijven ze etteren. Doe je dit niet, dan ben je verplicht om je moed te vergaren.
De strijd aangaan. Met durf, dapperheid en kracht.
Onderzoeken leidt tot onverwachte en vaak ongewilde resultaten.
Je moet ontwarren en het raadsel in de ogen kijken.
‘Wie ben ik? Van waar kom ik? Hoe komt het dat ik ben zoals ik ben?’
Genen worden van generatie op generatie doorgegeven. Telkens wijzigen ze een beetje, maar in hun kern blijven ze quasi identiek.
Welke sporen zijn er bij mijn voorouders te vinden? Karaktertrekken. Talenten. Levenskeuzes. Zaken die een licht werpen. Die, wanneer je ze bundelt, mezelf kunnen voorspellen?
Dit is geen kroniek over koningen, veroveraars, legeraanvoerders of vrome heiligen. Het is het verhaal van eenvoudige lieden. Mijn voorvaderen.
Ik heb hun lijn gekozen. Een man zoekt zijn mannelijke eigenschappen. Hoewel ze minstens even cruciaal zijn, komen mijn voormoeders zijdelings in beeld. Behalve wanneer ze de dochter is van iemand die de geschiedenis fout inschat.
Zoals in elke familie het geval is, kende de onze gewone en bijzondere personen. Grote en kleine zielen. Reislustige avonturiers. Ondernemers. Landarbeiders. Kunstenaarsharten. Liefhebbende echtgenoten.
Ze groeiden op. Droomden. Hadden lief. Zondigden. Stichtten. Overwonnen. Zochten vervulling.
In hun tijd. Tijdens hun wentelen van de wereldgeschiedenis. Tijdens oorlogen en periodes van onbezorgde voorspoed.’

Het omgekeerde interview met auteur Luc Vandromme

2 juli 2025

Toen ik Tussen de dagen, het laatst verschenen boek van Luc Vandromme las dacht ik dat een interview voor Brugge Leest wel op zijn plaats zou zijn. Maar online was reeds zoveel te vinden dat ik mij afvroeg of een verrassend interview nog wel mogelijk was…

Tekst: Griet Deconinck

Wat is een omgekeerd interview?

Toen ik Tussen de dagen, het laatst verschenen boek van Luc Vandromme las dacht ik dat een interview voor Brugge Leest wel op zijn plaats zou zijn. Maar online was reeds zoveel te vinden dat ik mij afvroeg of een verrassend interview nog wel mogelijk was..

Dus ik dacht laten we de rollen dan even omkeren. Wat als we de creatieve duizendpoot zelf vroegen om 4 items of onderwerpen uit te kiezen waarvan hij zelf graag zou hebben dat de lezers dit wisten over zijn leven, werk, boeken en projecten?

De auteur geeft mij de antwoorden vooraf. En achteraf zoek ik er de gepaste vragen bij. Het leek een gek idee. Maar toen ik deze format aan hem voorstelde was ik verrast dat hij het een verrassend omgekeerde vraag vond. Spannend!

De antwoorden op de ongestelde vragen kwamen er al na een week . Dan begon mijn taak: aan het inschatten en formuleren van de vragen beginnen.

En zoals het in een Omgekeerd interview past, stel ik Luc pas op het einde kort aan jullie voor.

Tijd en vooral het verloop ervan, spelen een belangrijke rol in je boeken en projecten. Verleden, heden en toekomst lijken onlosmakelijk met elkaar verbonden, zelfs over generaties heen. Hoe komt het dat de tijd letterlijk zo aan jou trekt?

Tijd fascineert me. Een net zo fascinerende gedachte is dat nu het gevolg is van vroeger. Hoe steken het leven, de aarde en het heelal in elkaar? Hoe merkwaardig is het dat gebeurtenissen uit het verleden het menselijk gedrag bepalen? Hoe merkwaardig is het dat zaken uit mijn jeugd mij nog steeds beïnvloeden? Blijkbaar heeft het geheugen een ontzaglijke kracht. Hoe merkwaardig ook dat we over de toekomst kunnen nadenken. Wat is dat toch met de verbeeldingskracht dat we ons daar een voorstelling van kunnen maken?

Met het verouderen is het onderwerp vanzelf op mijn pad gekomen. Hoeveel tijd is reeds voorbij? Hoeveel rest er nog? Zeker is dat ik moeite heb met ‘mij te herinneren’. De dagen en de dingen gaan zo snel. De tijd vastleggen, door die te beschrijven of door erbij stil te staan tijdens projecten die honderd dagen duren, helpt me daarbij. Achteraf kan ik de tekst en de beelden opnieuw bekijken. (Kijk eens naar de honderd-dagen-projecten te vinden op www.lucvandromme.be)

Hoe komen je boeken tot stand? Vanwaar komt de inspiratie? Wat prikkelt jou bij het schrijven en maakt wat je schrijft tot een goed boek?

Ik vergelijk het schrijven van een boek graag met het creëren van een kunstwerk. Het is een langdurig proces (gemiddeld drie jaar) waarbij ik ‘methodes’ zoek om mezelf te blijven uitdagen. Ik zoek open en onvoorspelbare systemen die mijn verwondering en mijn goesting prikkelen. Zo bracht ik voor Omwille van de soort vijftien personen bijeen en liet ik ze vrij brainstormen over de vraag hoe het leven in 2222 er zal uitzien. Ik gebruikte enkel de door hen aangebrachte ideeën om het boek te schrijven. Voor Niets verlaat de tijd verplichtte ik mezelf om mijn honderd oudste herinneringen op te schrijven. Daarnaast interviewde ik mijn vader en reed ik hem naar de voor hem belangrijkste plaatsen uit zijn leven. Ik verzamelde familieportretten en noteerde de verhalen die in de familie de ronde deden. Voor Tussen de dagen wou ik een echte jazzimprovisatie maken.

Vooraf maak ik nooit schema’s. Nooit weet ik waar een boek me naartoe zal leiden. Ik heb geleerd om te vertrouwen. Ik probeer telkens een ander boek te schrijven. Ik wil graag de lezer verrassen. Ik hou van de vraag: ‘Wat heb je nu weer geschreven?’

Ik heb het geluk dat ik geen rituelen nodig heb. Eigenlijk kan ik overal schrijven: thuis, op café, op een bank in de stad… Ik kan me gemakkelijk mentaal afsluiten. Schrijven ervaar ik als: ‘het eten van een gebakje’.

Een boek moet snel en filmisch zijn. Wringen en wrijven. Onaf waardoor de lezer verplicht wordt mee te denken. Een eenvoudige taal. Een weldoordachte stijl. Toeslaan en laten beklijven.

Hoezeer ben jij in de ban van het schrijven van een boek voor het in de winkel ligt? Wat betekent de fase van het schrijven voor jou?

Elk boek waaraan ik werk, nestelt zich in elk van mijn celkernen. Tot in het diepste nanodeeltje.

Aldoor, almaar, bestendig, blijvend, constant, continu, gedurig, gestaag, non-stop, onafgebroken, onophoudelijk, steeds, volhardend, voortdurend.

Pas wanneer het boek helemaal klaar is en het er daadwerkelijk ‘ligt’, kan ik het loslaten. Het lijkt op de creatie van een beeldhouwer: een langdurig proces dat eindigt bij het overeind zetten van de sculptuur. Schrijven is een geduldoefening die concentratie en vooral doorzetting vereist. Ik heb geleerd dat het brein (het onderbewustzijn) tijdens de nacht gewoon verder gaat. Creëren gebeurt altijd. Het is nooit vrijblijvend.

Niets verlaat de tijd heeft me inhoudelijk bij mijn nekvel gegrepen. Ik wou mijn verleden en mijn afkomst onderzoeken. Wie zijn de mensen op wiens schouders ik sta? In hoever gelijk ik op hen? Ik zag het boek als een soort afscheid en tegelijk als een eerbetoon aan mijn overleden vader. Tegelijk als een soort dankbetuiging aan alle personen uit mijn vroege jeugd.

Tussen de dagen had me minstens even sterk beet. Ik wou een onderzoek voeren naar de betekenis van de tijd en de plaats van een persoon daarin. Wat betekent het om deze tijd op aarde door te brengen? Wat kan een persoon bijdragen?

Ik hoop dat ik nog dergelijke boeken kan maken.

Je bent een vuurwerk van creativiteit. Je bent auteur, beeldend kunstenaar, jazzzanger en creëert installaties of andere projecten. Hou je je verschillende vormen van artistieke expressie gescheiden of beïnvloeden ze elkaar?

Ik beschouw de verschillende kunstdisciplines als afzonderlijke dingen. Schrijven is een totaal ander proces dan schilderen of muziek maken. Elk vereist eigen technieken en onderzoeksdaden. Toch vormen ze voor mij één onlosmakelijk geheel. Als vingers aan dezelfde hand.

In elk kan ik een eigen creativiteit vrijlaten. Telkens gaat het over het scheppen van beelden en sferen. Schrijven gaat over ‘de diepte opzoeken’. Bij het zingen gaat het om ‘het directe contact met het publiek’. Bij het beeldende werk gaat het over ‘overbrengen van een poëtische sensatie’.

Natuurlijk zijn de disciplines niet volledig van elkaar gescheiden. In Tussen de dagen hanteer ik technieken uit de jazzmuziek. In mijn beeldend werk duiken steeds meer tekstelementen op. Ik vind dit merkwaardig en tegelijk aangenaam.

Even voorstellen… Wie is Luc Vandromme?

Luc Vandromme (°1961) is een Belgisch kunstenaar en schrijver uit Pittem. Hij is actief als auteur, pedagoog, beeldend kunstenaar, fotograaf en jazzzanger. Thema’s als tijd, identiteit en relaties keren dikwijls terug in zijn werk. Vaak werkt hij multidisciplinair: tekst, beeld, video en muziek vloeien samen. Zijn stijl is poëtisch, filosofisch en reflectief. Cultuur is voor hem een levensnoodzakelijke kracht. Hij wil met zijn kunst raken en aanzetten tot nadenken.

Recensie: Tussen de dagen

Zaterdag, 27 april, 2024

Geschreven door: Luc Vandromme
Artikel door: Jan Stoel

De tijd is er om ons gevoel van verleden en toekomst vorm te geven

In zijn laatste drie romans onderzoekt Luc Vandromme het thema ’tijd’. Omwille van de soort speelt zich af in de toekomst en laat je stilstaan bij wat het verliezen van je eigen keuzevrijheid met je doet en hoe we dan met elkaar omgaan. Niets verlaat de tijd laat zich lezen als een familiekroniek waarin Vandromme op zoek gaat naar waar hij zelf vandaan komt. Hij reconstrueert het verleden en verbindt het met deze tijd. In zijn nieuwste roman Tussen de dagen gaat de auteur nog een stapje verder. Hierbij dringt het begrip synchroniciteit zich op. De letterlijke betekenis hiervan is ‘gelijktijdigheid’. Een verhaallijn speelt in de zestiende eeuw en een andere in 2009. Ze hebben ogenschijnlijk niets met elkaar te maken, maar komen in deze roman op een magische wijze bijeen en zorgen voor een verpletterend slotakkoord.

Tussen de dagen is een meeslepende en tegelijk gelaagde roman. Je zou het zelfs een ‘moordverhaal’ kunnen noemen. Vandromme grijpt je bij de kladden en laat je niet meer los. Zijn personages zijn levensecht, in een paar woorden zet hij een karakter of een sfeer neer en zijn stijl is om van te smullen. Zo voel je de hitte van de dag in deze zin: “Onverschillig zuigen de banden in het verzadigde asfalt.” Of als hij het heeft over de huizen in de Haan: “De bombastische witte huizen liggen in voluptueuze tuinen.” Hij schrijft snel, filmisch, in een eenvoudige taal, to the point. De roman verbeeldt enerzijds een persoonlijk gevecht en anderzijds een maatschappelijke strijd.

Gregoriaanse kalender
Aan de basis van de roman ligt de Gregoriaanse kalender, genoemd naar paus Gregorius XIII, die hem in 1582 instelde. Om de tijd ‘synchroon’ te laten lopen met het ‘werkelijke jaar’ moesten tien dagen worden geschrapt. Met de landen waar hij niet ingevoerd werd ontstond dus een verschil van tien dagen. Rondom de invoering van die kalender speelt de eerste verhaallijn in de roman. Aan de orde komen onder meer de ongelijkheid tussen vrouwen en mannen, het seksueel misbruik in de kerk, de pausverkiezingen, de spanning tussen katholieken en protestanten, het machtsmisbruik, de ontwikkeling van de wetenschap versus de axioma’s van de kerk, de rol van de politiek ten opzichte van het geloof. Vandromme laat zien dat hij gedegen onderzoek verrichtte. Het Concilie van Trente speelt een cruciale rol in het verhaal. Er moest hervormd worden en misstanden binnen de Katholieke kerk moesten aangepakt worden. Bovendien moest de houding ten opzichte van het protestantisme bepaald worden.

De magie van tien
Tien dagen en wat er ’tussen die dagen’ afspeelt vormt het frame van beide verhaallijnen. De eerste verhaallijn speelt in 2009 en is in de ik-vorm én in de tegenwoordige tijd geschreven. Het verhaal wordt verteld vanuit het perspectief van de 48-jarige Mauro Russo. Hij is lector, getrouwd met kunstenares Lotte en vader van twee dochters. Zijn directeur vraagt hem een “toekomstgerichte cursus” te ontwikkelen, met als onderwerpen complementair geld, stamcellen, duurzame energiebronnen, robots, afval wordt voedsel. Daarnaast heeft Mauro last van nachtmerries waarin hij de naam van een vrouw roept. Zijn echtgenote Lotte denkt dat hij vreemd gaat en vertrekt op vakantie met haar vriendin Hannah om over dat alles na te kunnen denken. De dochters gaan tien dagen op schoolkamp. Wat is er met hem aan de hand? Is er iets uit zijn verleden wat zich aan hem opdringt?
Het feit dat Mauro een Italiaanse achtergrond heeft, vormt een brug naar de tweede verhaallijn. Die begint in 1560 en is geschreven vanuit een auctorieel perspectief en in de verleden tijd. Hierin staan twee personages centraal: Misa Giglio en Lanzo La Catena. Misa is de dochter van een wetenschapper die experimenten uitvoert die tien dagen duren. Een van die onderzoeken heeft rampzalige gevolgen voor zijn gezin. Misa overleeft het experiment en komt onder de invloed te staan van pastoor La Catena, die haar continu misbruikt en zwanger maakt. La Catena wil paus worden. Alles moet daarvoor wijken. Lukt dat? Slaagt Misa erin om zich van haar trauma’s te bevrijden en vrij te worden?

Reizen door de tijd
Om beurten komt het verhaal van Mauro en dat van Misa en La Catena aan de orde. Elk deel bestaat uit een aantal hoofdstukken waardoor de personages en de ontwikkeling van het verhaal reliëf krijgen Door een brug te slaan tussen de twee tijdsgewrichten, laat Vandromme de lezer als het ware reizen door de tijd. Een voorbeeld. In het Italië van de zestiende eeuw kwamen geloof en wetenschappelijke ontdekkingen met elkaar in botsing. Het invoeren van de Gregoriaanse kalender is daarvan een voorbeeld. Ging dat niet in tegen het scheppingsverhaal?
“Het gekke is dat de tijd niet bestaat. We hebben die uitgevonden om ons gevoel van verleden en toekomst vorm te geven,” zei de vader van Misa.
Wij hebben net als Mauro en Misa een verleden, een heden en een toekomst. Vandromme reflecteert op hoe we als persoon met onze persoonlijke trauma’s en onze ambities omgaan en wat voor effect dat op de mensen in onze omgeving heeft. De foto op de cover is van de hand van Vandromme. Het verwijst naar het trauma van Mauro en Misa. De foto is eigenlijk een cyanotypie. Dit is een oud fotografisch procedé uit de helft van de negentiende eeuw. Door deze oude techniek te gebruiken legt hij een extra link in de tijd. De oude techniek heeft iets van het verleden in zich en oogt tegelijkertijd heel hedendaags.

Luc Vandromme is een groot verhalenverteller met een heerlijke vloeiende schrijfstijl en je kunt gerust stellen dat hij met zijn werk een vaste plek verdient in de Nederlandstalige literatuur. Hij heeft de kracht om een inhoudelijk verhaal te vertellen dat diepgang heeft. Tussen de dagen is bovendien spannend én het – en dat is misschien wel de grootste verdienste – stimuleert de verbeeldingskracht. Tussen de dagen is een roman die je lang bijblijft.

—

Voor het eerst gepubliceerd op Bazarow